Zalewajka




Zalewajka to bardzo znana zupa w polskiej kuchni ludowej wywodząca się z okolic Łodzi. W XIX wieku obok żurów, barszczy i polewek stanowiła główną potrawę spożywaną na śniadanie, obiad i nierzadko na kolację. Prócz ziemniaków spożywano na śniadanie zupy, których podstawę stanowiły warzywa, czasem z dodatkiem mąki, kaszy lub nawet rozgotowanego ziarna. Były to więc różnego rodzaju zalewajki, barszcze, bryje, żury itp. (Bohdan Baranowski, Wsi między Wartą a Pilicą w XIX wieku). Powodem tak częstego spożycia zalewajki była nie tylko prostota wykonania tej potrawy, ale również fakt, iż była ona robiona z najbardziej powszechnych składników – ziemniaków, zakwasu i czasami suszonych grzybów. Ziemniaki stanowiły podstawę lub dodatek do wielu zup. Wchodziły one w skład kartoflanki, dziada, bidy, zarzutki, grochówki, zalewajki i buroconki. (…) Grochówkę sporządzano z ziemniaków i przetartego grochu, zalewajkę zaś z ziemniaków i kiszonego barszczu czasem z dodatkiem kilku suszonych grzybów (…) (Jan Piotr Dekowski, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Z badań nad pożywieniem ludu łowickiego 1889-1939). Składniki te były dostępne niemal w każdym domu na wsi – dlatego też zalewajka była tak powszechną i tanią zupą. Nazwa zalewajki ma swoje pochodzenie w sposobie gotowania potrawy, gdyż zgodnie z dawną recepturą, pokrojone i ugotowane ziemniaki zalewało się zakwasem.

W niektórych regionach Ziemi Łódzkiej zalewajka zaprawiana była mąką ze śmietaną lub maślanką. Oprócz żuru i polewek gotowano również tzw. zalewajkę; były to pokrajane kartofle ugotowane na rzadko i zaprawiane mąką ze śmietaną lub maślanką. Zalewajki nigdy nie nazywano barszczem (…) (Danuta Mikołajczykowa, Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Pożywienie w Klonowej).

W dni świąteczne zalewajka była podawana z zasmażką lub skwarkami ze świeżej słoniny. W późniejszych latach słoninę i skwarki zastępowano kiełbasą albo boczkiem, co dobrze zaspokajało apetyt (Władysław Mroziński: Z jak zalewajka, Kurier Związkowy nr 158, 26.03.2003 r.). Obecnie kiełbasa stała się nieodzownym składnikiem zalewajki. Ponadto w dzisiejszych czasach dodaje się dużo nowych składników, których dostępność była wcześniej znacznie ograniczona np. liść laurowy czy bulion warzywny.*

Czas przygotowania - około 45 minut.

Przepis bazowy pochodzi z książki "Moja kuchnia polska" Mateusza Gesslera, ale wzbogaciłam go o kilka składników - czosnek i majeranek, bez nich moim zdaniem nie może być zalewajki.


Zalewajka

Składniki:

  • 0,5 - 0,75 l żuru (szukaj w sklepowych lodówkach lub zrób sam)
  • 0,5 kg ziemniaków
  • 4 ziarenka ziela angielskiego
  • 2 liście laurowe
  • 125 g wędzonego boczku
  • 100 g -300 g kiełbasy, najlepiej wędzonej
  • 1 szklanka śmietany np. 12 lub 18%
  • kilka sztuk suszonych grzybów (6 g)
  • 1-2 ząbki czosnku
  • 1 cebula
  • sól, pieprz
  • suszony majeranek

Wykonanie:

Grzyby włożyć do szklanki i zalać wrzątkiem; zostawić do namoczenia na 15 minut.

Umyte i obrane ziemniaki pokroić w kostkę i wrzucić do 2 litrów wrzącej, osolonej wody.

Dodać liście laurowe, ziele angielskie i pokrojone grzyby, wraz z wywarem z moczenia się grzybów.

Cebulę i boczek pokroić w kostkę.

Boczek wytopić na patelni, następnie dodać cebulę, by zmiękła i się zeszkliła. Przez ostatnią minutę smażyć całość razem z wyciśniętym przez praskę lub posiekanym czosnkiem (który można pominąć jeśli sam żur jest przesiąknięty jego aromatem).

Kiełbasę pokroić w kostkę. Wrzucić ją do gotujących się ziemniaków. Część można przesmażyć razem z cebulą i boczkiem.

Kiedy ziemniaki będą miękkie, dodać boczek, cebulę oraz żur. Nie wlewać całego żuru od razu, tylko stopniowo, próbując czy odpowiada ci kwaśność zupy.

Po zagotowaniu zestawić garnek z ognia i dodać śmietanę rozrobioną z niewielką ilością gorącej zupy. Doprawić do smaku solą, pieprzem. Nie żałować też suszonego majeranku.

Ewentualnie do zalewajki można dodać jajko na twardo.


*Źródło - www.minrol.gov.pl

Podziel się przepisem!


Bądź na bieżąco, polub stronę na fb

4 komentarze :

  1. Zrobiłam, zupa jak u babci! Pycha!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. "Jak u babci" - to wielki komplement dla przepisu! :)

      Usuń
  2. zalewajka jest zajebista

    OdpowiedzUsuń

 

Translate

Archiwum bloga

Etykiety

Szczególnie polecam (172) Zdrowa dieta (166) Obiad (125) Przekąski i dodatki do dań (123) Bezmięsne (104) Boże Narodzenie (96) Ciasta (92) Kuchnia polska (78) Impreza (75) Jak zrobić (74) Zupy (67) Bez jajek (62) Wielkanoc (62) Warzywa (57) Niski IG (50) Lekkie kolacje (47) Czekolada (45) Śniadania (45) Desery (44) Z piekarnika (43) Pesto i pasty do chleba (42) Dieta bezmleczna (37) Grzyby (34) Sałatki (32) Kurczak (31) Bezglutenowe (30) Ryby i owoce morza (30) Przepisy dla biegaczy (29) Dania do pracy (28) Tanie gotowanie (28) Wiosna (28) Ciastka (27) Obiad w 30 minut (25) Szybkie (25) Jabłka (24) Kuchnia staropolska (23) Serniki (23) Papryka (22) Pieczywo (22) Ryby (22) Truskawki (20) Napoje i koktajle (19) Danie główne (18) Śliwki (18) Kolacje (17) Przystawka (17) W prodiżu (17) I faza South Beach (15) Małe słodkości (15) Szpinak (15) Dynia (14) Lato (14) Owoce w roli głównej (14) Drożdżowe (13) Spis treści (13) Makaron (12) Płatki owsiane (12) Rabarbar (12) Szparagi (12) Ciecierzyca (10) Fasola (10) Wieprzowina (10) Dieta lekkostrawna (9) Grill (9) Kasza jaglana (9) Pomidory (9) Wołowina (9) Kanapki (8) Na działce (8) Soczewica (8) Bakłażan (7) II faza South Beach (7) Jagnięcina (7) Kasza manna (7) Kasza pęczak (7) Śledzie (7) Jarmuż (6) Przetwory (6) Wędlina (6) Cukinia (5) Inne (5) Kalafior (5) Kapusta (5) Weekendowa cukiernia (5) konfitury (5) Bób (4) Cielęcina (4) Gordon Ramsay (4) Kasza jęczmienna (4) Wiśnie (4) Jagody (3) Lody (3) Tajine (3) Wykorzystanie białek (3) Wykorzystanie żółtek (3) Gęsina (2) III faza South Beach (2) Jeżyny (2) Królik (2) Maliny (2) Pizza (2) Z szybkowaru (2) Zupa (2) Bataty (1) Botwinka (1) Chia (1) Dziczyzna (1) Kaczka (1) Kasza bulgur (1) Kasza gryczana (1) Kasza kukurydziana (1) Kasza owsiana (1) Komosa ryżowa (1) Mleko kokosowe (1) Perliczka (1) Weekedowa Piekarnia (1) Weekendowa piekarnia (1) Wolnowar (1)